İhbar Tazminatı: Hem İşçi Hem İşveren Dikkat! Kimler Muaf Kalıyor?

İş sözleşmesi sona erdirilirken, karşı tarafa önceden bildirimde bulunulması iş kanununun temel bir gerekliliğidir. Bu yükümlülük, sözleşmeyi fesheden tarafça yerine getirilmelidir. Bildirim süresi, çalışanın iş yerindeki kıdemine göre değişiklik gösterir. Altı aydan kısa süreli çalışanlar için 2 hafta, 6 ay ile 1,5 yıl arası çalışanlar için 4 hafta, 1,5 ile 3 yıl arası çalışanlar için 6 hafta ve 3 yıldan fazla süredir çalışanlar için ise 8 hafta öncesinden bildirim yapılması zorunludur. Bu süreler sözleşmeyle uzatılabilir ancak kısaltılamaz.

HaberTürk’ten Ahmet Kıvanç’ın aktardığına göre, belirtilen bildirim sürelerine uymayan taraf, bu süreye karşılık gelen ücret tutarında ihbar tazminatı ödemekle mükelleftir.

BİLDİRİM SÜRELERİNE UYMANIN ÖNEMİ

Birçok çalışan, ihbar tazminatının yalnızca işveren tarafından ödendiğini düşünerek yanılgıya düşmektedir. Oysa işten ayrılma durumunda da işverene karşı ihbar süresi içinde bildirimde bulunma yükümlülüğü bulunmaktadır. Bu kurala uymayan işçiler de işverene ihbar tazminatı ödemek durumunda kalabilirler. Bu nedenle, çalışanların işten ayrılmadan önce yasal bildirim sürelerine riayet etmeleri büyük önem taşımaktadır.

Ancak, bazı özel durumlar ihbar tazminatı ödeme zorunluluğunu ortadan kaldırır. Kıvanç’ın belirttiği bu muafiyet halleri şunlardır:

• İşçinin yaptığı işin sağlığı veya yaşamı için ciddi bir tehdit oluşturması.
• İşçinin veya işverenin, sürekli yakın temas halinde olduğu bir kişide bulaşıcı bir hastalığın veya iş ile uyumsuz bir rahatsızlığın bulunması.
• İşverenin, işçi veya ailesinin namusuna yönelik rencide edici söz ve davranışlarda bulunması.
• İşçinin iş yerinde başka bir çalışan veya üçüncü bir şahıs tarafından cinsel tacize uğraması ve bu durumu işverene bildirmesine rağmen gerekli önlemlerin alınmaması.
• İşçinin maaşının zamanında ve eksiksiz olarak ödenmemesi.
• İş yerinde bir haftadan uzun süreli, işle ilgili duraklamalara yol açabilecek zorlayıcı sebeplerin ortaya çıkması.

İŞVERENİN HAKLI FESİH GEREKÇELERİ

İşveren açısından haklı fesih nedenleri arasında şunlar sayılabilir:

• İşçinin kendi iradesi, düzensiz yaşam tarzı veya alkol bağımlılığı nedeniyle ortaya çıkan ve tedavi süresi ardı ardına 3 iş günü veya bir ay içinde 5 iş gününü aşan hastalıklar.
• İşçinin hastalığının tedavi edilemeyecek boyutta olduğuna dair bir sağlık raporunun bulunması ve çalışmasının riskli olarak değerlendirilmesi.
• İşçinin hastalık veya kaza gibi nedenlerle kesintisiz olarak 6 haftayı aşan rapor kullanması.
• İşçinin ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı davranışları: İşe alımda yanıltıcı bilgi vermek, başka bir çalışana cinsel tacizde bulunmak, iş yerine sarhoş veya uyuşturucu etkisi altında gelmek, işverenin güvenini kötüye kullanmak, hırsızlık yapmak, izinsiz olarak iki iş günü veya bir ay içinde toplamda 3 iş günü işe gelmemek.

Eğer işçi, bu haklı sebeplerden biriyle sözleşmesini feshederse, ihbar tazminatı ödeme yükümlülüğünden kurtulur ve aynı zamanda işverenden de ihbar tazminatı talep edemez.

HİZMETTEN AYRILMA SÜRELERİNDE MUAFİYET

Askerlik görevi ve emeklilik gibi durumlarda işten ayrılırken ihbar süresine uyma zorunluluğu bulunmamaktadır. Bu özel durumlarda ihbar tazminatı ödeme yükümlülüğü de söz konusu değildir.

İHBAR TAZMİNATI HESAPLAMASINDA DİKKATE ALINAN UNSURLAR

İhbar tazminatının hesaplanmasında, işçinin temel maaşına ek olarak aldığı para veya para ile ölçülebilen her türlü menfaat göz önünde bulundurulur. Düzenli olarak ödenen yemek, ulaşım ve yakacak yardımları gibi ödemeler, ihbar tazminatının hesaplanmasına dahil edilir.