IBAN Düzenlemesi Geliyor: 50 Bin Kişi Cezalandırıldı!

Banka hesaplarının dolandırıcılık amacıyla kullanılmasına yönelik soruşturmalar kapsamında bugüne kadar yaklaşık 50 bin kişi cezalandırıldı. Adalet Bakanı Akın Gürlek, konuya ilişkin yaptığı açıklamada, IBAN mağdurlarının mağduriyetlerinin giderilmesi için çalışmaların sürdüğünü ve bu konunun 12. yargı paketine dahil edilmesinin planlandığını belirtti. Bu düzenleme ile hesap sahiplerinin ‘bilerek’ ve ‘bilmeyerek’ suçlara karışması arasındaki ayrımın daha net ortaya konulması amaçlanıyor.

YÜZ BİNLERİ ETKİLEYEN CEZALAR

Dolandırıcılık amacıyla banka hesaplarının kullanılmasına yönelik soruşturmalar kapsamında bugüne kadar adli işlem gerçekleştirilen kişi sayısının 300 bine yaklaştığı tahmin ediliyor. Bu davaların büyük bir kısmını, bilişim sistemleri aracılığıyla işlenen nitelikli dolandırıcılık suçları oluşturuyor. Adalet Bakan Yardımcısı Niyazi Acar’ın 2025 yılı sonunda Meclis komisyonunda yaptığı bilgilendirmeye göre, bilişim sistemi kullanılarak dolandırıcılık kapsamında açılmış kamu davası sayısı 291 bin 379’a ulaşmış durumda. Bu sayıya yenilerinin eklenmesiyle 300 bini aşması bekleniyor. Bu suç kapsamında ceza alan kişi sayısının ise yaklaşık 50 bin olduğu ve bazılarının hala cezaevinde bulunduğu belirtildi.

‘BİLEREK’ VE ‘BİLMEMEK’ AYRIMI NETLEŞİYOR

Yetkililer, hesap sahiplerinin karıştığı durumların dosya bazında incelendiğini vurguluyor. Buna göre, dolandırıcılık hilesini bilerek ve çıkar temin ederek hesabını kullandıranlar doğrudan nitelikli dolandırıcılık suçundan cezalandırılıyor. Hileyi bilmeden ancak maddi kazanç elde edenler için ise farklı bir değerlendirme yapılıyor. Hiçbir menfaat sağlamadığı tespit edilenlerin ise beraat kararı alacağı ifade ediliyor. Adalet Bakan Yardımcısı Acar, bu durumun ciddi bir sorun teşkil ettiğini belirterek, hesap sahibinin hileyi bilmesi durumunda yüzde 100 dolandırıcılıktan ceza aldığını, bilmemesi ancak kazanç elde etmesi durumunda ise dosyanın adaletini sağlamaya çalıştıklarını ve menfaat elde etmemişse beraat ettiğini açıkladı. Konu daha önce 11. Yargı Paketi’nde de ele alınmış, nitelikli dolandırıcılık suçlarının yargılanmasının mahkemeler arasındaki aktarımı ve bazı dosyaların uzlaşma kapsamına alınması tartışılmıştı.

IBAN DOLANDIRICILIĞI VE YAYGIN SENARYOLAR

Son yıllarda IBAN ve GSM hatları üzerinden gerçekleştirilen dolandırıcılık vakalarında önemli bir artış gözlemleniyor. Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı’nın 2025 yılı raporuna göre, kimlik avı (phishing), sahte internet siteleri, sosyal mühendislik, fidye yazılımları, kredi kartı ve bankacılık dolandırıcılığı, veri ihlalleri, zararlı yazılımlar, kripto para dolandırıcılığı, hesap ele geçirme, siber casusluk gibi suçlar en yaygın siber suç türleri arasında yer alıyor. Maddi kazanç amacıyla kandırılan mağdurların banka ve ödeme hesaplarını başkalarına kullandırması, ağır yaptırımlarla karşı karşıya kalmalarına neden oluyor. Dolandırıcılar, hesap sahiplerini ikna etmek için sıklıkla ‘Hesabım bloke oldu’, ‘Sadece 1-2 günlüğüne kullanılacak’, ‘Hesap senin ama sorumluluk bende’, ‘Yaptığım iş yasal’, ‘Yakalanan olmadı’ gibi ifadeler kullanıyor. Bu hesaplar üzerinden sahte ürün satışı, yatırım ve kripto para dolandırıcılığı, sosyal medya ve WhatsApp üzerinden acil para talepleri, yasadışı bahis, kara para aklama, sahte iş ve evden çalışma ilanları, faizsiz kredi vaatleri gibi çeşitli dolandırıcılıklar gerçekleştiriliyor.

ADANA’DAN GÜNCEL BİR ÖRNEK

IBAN dolandırıcılığına ilişkin dikkat çekici bir olay Adana’da yaşandı. 23 yaşındaki Özlem Develi, arkadaşının ‘Hesaplarım bloke oldu, geçici olarak IBAN’ını kullandırabilir misin?’ ricasına olumlu yanıt verdi. Ancak bu durum, Develi hakkında açılan davalar sonucunda 4 yıl 5 ay hapis cezası ve 149 bin 960 TL idari para cezasına çarptırılmasına yol açtı. Develi’nin 20 davasının 11’i ise hala devam ediyor.

VERGİ VE MASAK SÜREÇLERİ DE DEVREDE

IBAN kullandırmanın yalnızca hapis ve adli para cezasıyla sınırlı kalmayıp, vergi ve kara para aklama açısından da ciddi sonuçları bulunuyor. 5549 sayılı Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun’un 15. maddesi uyarınca, banka hesabını başkalarına kullandıran kişiler hakkında bir rapor düzenlenerek Mali Suçları Araştırma Kurulu’na (MASAK) iletiliyor. MASAK’ın değerlendirmesi sonrası Cumhuriyet Başsavcılığı’na suç duyurusunda bulunulabiliyor. Açılan davalar sonucunda altı aydan bir yıla kadar hapis cezası veya beş bin güne kadar adli para cezası uygulanabiliyor. Ayrıca, haksız kazanç ve vergi açısından da ek yaptırımlar söz konusu olabiliyor. Yeminli Mali Müşavir Abdullah Tolu, bu süreçte vergi müfettişlerinin de devreye girerek MASAK’a öneri raporu sunduğunu ve bu rapor doğrultusunda işlemlerin yürütüldüğünü belirtti.