Evden Çalışanlar Dikkat: Sözleşmenizdeki Eksik Madde Hak Kaybına Yol Açabilir!
Uzaktan çalışma yönetmeliği, iş sözleşmelerinde kritik maddelerin bulunmasını zorunlu kılıyor. İş araçlarının maliyeti, fazla mesai koşulları ve çalışma şeklinin net olarak belirtilmemesi, çalışanların hak kaybına uğramasına neden olabilir. İşte sözleşmenizde mutlaka olması gerekenler.
Evden çalışan milyonlarca kişi için kritik bir uyarı! İş sözleşmelerinde yer alması gereken bazı temel maddelerin eksikliği, çalışanların ciddi hak kayıpları yaşamasına yol açabiliyor. Uzaktan çalışma yönetmeliği, bu konuda net kurallar getirerek hem işverenin hem de çalışanın haklarını güvence altına almayı hedefliyor. Peki, sözleşmenizde hangi maddeler mutlaka bulunmalı?
Sözleşmede Olmazsa Olmaz Maddeler
Yasal düzenlemelere göre, uzaktan çalışma kapsamında yapılan tüm iş sözleşmelerinin yazılı olarak düzenlenmesi zorunludur. Bu sözleşmelerde; işin tanımı, çalışma şekli, süresi ve yeri, ödenecek ücretin miktarı ve detayları, işverenin sağlayacağı materyal ve ekipmanların korunmasına dair yükümlülükler, işveren ve işçi arasındaki iletişim yöntemleri ile genel ve özel çalışma koşullarını kapsayan hükümler açıkça belirtilmelidir.
İş Araçlarının Maliyeti Kimin Sorumluluğunda?
Eğer iş sözleşmesinde aksi belirtilmemişse, uzaktan çalışanların mal ve hizmet üretimi için gerekli olan materyal ve iş aletleri işveren tarafından sağlanmalıdır. İş araçlarının kullanımı, bakımı ve onarımına ilişkin kurallar işçiye net bir şekilde aktarılmalıdır. İşveren tarafından sağlanan iş araçlarının teslim edildiği tarihteki değerini gösteren bir liste, işçiye yazılı olarak sunulur ve bu ekipmanlar işçiye zimmetlenir. İşin ifasından doğan zorunlu giderlerin belirlenmesi ve karşılanması da sözleşmede açıkça yer almalıdır.
Fazla Mesai İçin Yazılı Başvuru Şart
Uzaktan çalışmanın süresi ve dönemleri iş sözleşmesinde tanımlanır. İş Kanunu’ndaki sınırlamalara uygun olarak, taraflar çalışma saatlerinde değişiklik yapabilir. Ancak fazla mesai, yalnızca işverenin yazılı talebi üzerine gerçekleştirilebilir ve işçinin bu talebi kabul etmesi gerekmektedir. İşveren ayrıca, iş sağlığı ve güvenliği tedbirleri konusunda çalışanı bilgilendirmek, gerekli eğitimleri vermek, sağlık kontrollerini sağlamak ve ekipman güvenliğini temin etmekle yükümlüdür. Tehlikeli kimyasallar veya radyoaktif maddeler içeren işlerde uzaktan çalışma mümkün değildir.
Normal Çalışmadan Uzaktan Çalışmaya Geçiş Süreci
Yeni işe başlayan bir çalışanla doğrudan uzaktan çalışma sözleşmesi yapılabileceği gibi, mevcut çalışanlar da tarafların rızasıyla uzaktan çalışma sistemine geçebilir. Bu durumda mevcut iş sözleşmesi, uzaktan çalışma sözleşmesine dönüştürülür. Uzaktan çalışmak isteyen işçi, bu talebini yazılı olarak işverene iletmelidir. İşveren, bu talebe 30 gün içinde yazılı yanıt vermekle yükümlüdür. Kabul edilmesi halinde uzaktan çalışma sözleşmesi düzenlenir. İşçi, daha sonra yeniden iş yerinde çalışma isteğini de yazılı olarak bildirebilir ve işveren bu talebi öncelikli olarak inceler. Pandemi gibi zorlayıcı nedenlerle uzaktan çalışmaya geçilmesi durumunda ise işçi, talep ve onay gerektirmeksizin çalışmaya başlayabilir.
ILO Önerileri ve Türkiye’nin Durumu
Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) tarafından hazırlanan 177 sayılı Evde Çalışma Sözleşmesi, Türkiye tarafından henüz onaylanmamıştır. Bu sözleşme, evde çalışanların diğer çalışanlarla eşit haklara sahip olmasını amaçlamaktadır. Türkiye sözleşmeyi onaylamamış olsa da, ILO’nun 184 sayılı tavsiye kararında, evde çalışanların enerji, su, iletişim ve makine/ekipman bakım giderlerinin işverenden talep edilebileceği belirtilmektedir.
