Evden Çalışanlar Dikkat: Sözleşmenizdeki Eksik Madde Hak Kaybına Yol Açabilir!
Yasal düzenlemelere göre, uzaktan çalışma sözleşmelerinde işin tanımı, çalışma koşulları, ücret detayları ve işveren tarafından sağlanacak ekipmanların sorumluluğu gibi kritik maddeler bulunmalıdır. Aksi takdirde, çalışanlar hak kaybı yaşayabilir.
Uzaktan çalışma düzenlemeleri kapsamında evden çalışan milyonlarca kişi için kritik bir uyarı geldi. İş sözleşmelerinde bulunması gereken temel maddeler ve bu maddelerin eksikliğinde yaşanabilecek hak kayıpları detaylandırıldı. Özellikle iş araçlarının maliyeti ve fazla mesai gibi konularda sözleşme hükümlerinin net olması büyük önem taşıyor.
Uzaktan Çalışma Sözleşmesinin Olmazsa Olmaz Maddeleri
Yönetmelik gerekliliklerine göre, uzaktan çalışma kapsamındaki iş sözleşmelerinin mutlaka yazılı olarak düzenlenmesi zorunludur. Bu sözleşmelerde; işin tanımı, çalışma şekli, süresi ve yeri, ücret miktarı ile ödenecek ücretle ilgili tüm detaylar, işverenin sağladığı materyal ve ekipmanların korunmasına dair yükümlülükler, işveren ve işçi arasındaki iletişim yöntemleri ile genel ve özel çalışma koşullarını kapsayan hükümler açıkça yer almalıdır. Bu maddelerin eksikliği, ileride ciddi anlaşmazlıklara ve hak kayıplarına neden olabilir.
İş Araçlarının Maliyeti Kimin Sorumluluğunda?
Yasal düzenlemelere göre, eğer iş sözleşmesinde aksine bir hüküm belirtilmemişse, uzaktan çalışan bireyin mal ve hizmet üretimi için gerekli olan materyal ve iş aletleri işveren tarafından sağlanmalıdır. İş araçları ve malzemelerin kullanımı ile bakım ve onarımlarına dair kurallar açık bir şekilde işçiye aktarılır. İşveren tarafından sağlanan iş araçlarının teslim edildiği tarih itibarıyla değerlerini gösteren bir liste yazılı olarak işçiye sunulur ve bu malzeme ve iş aletleri, işçiye geçici olarak zimmetlenir. İşin ifasından doğan mal veya hizmet üretimi ile ilgili zorunlu giderlerin belirlenmesi ve karşılanmasıyla alakalı konuların iş sözleşmesinde açıkça belirtilmesi gerekmektedir.
Fazla Mesai İçin Yazılı Başvuru Şartı
Uzaktan çalışma dönemleri ve süresi iş sözleşmesinde tanımlanır. İş Kanunu’ndaki sınırlandırmalara uygun şekilde, taraflar çalışma saatlerinde değişiklik yapabilir. Ancak fazla mesai, işverenin yazılı talebi üzerine gerçekleştirilir ve işçinin bu fazla çalışmayı kabul etmesi gerekmektedir. İşveren, işin niteliğine uygun olarak iş sağlığı ve güvenliği tedbirleri hakkında çalışanı bilgilendirmek, gerekli eğitimleri sağlamak, sağlık kontrolü yapmak ve ekipman güvenliğini sağlamakla yükümlüdür. Tehlikeli kimyasallar veya radyoaktif maddeler içeren işlerde uzaktan çalışmanın uygulanması mümkün değildir.
Normal Çalışmadan Uzaktan Çalışmaya Geçiş Süreci
Yeni işe alınan bir çalışanla doğrudan uzaktan çalışma sözleşmesi yapılabileceği gibi, firmada normal çalışan bir birey de, tarafların rızasıyla uzaktan çalışma sistemine geçebilir. Böyle bir durumda, mevcut iş sözleşmesi uzaktan çalışma sözleşmesine dönüştürülmektedir. Uzaktan çalışmak isteyen işçi, bu konuda işverenden yazılı olarak talepte bulunmalıdır. İşveren, bu talebe 30 gün içinde yazılı bir yanıt vermekle yükümlüdür. Eğer talep kabul edilirse, uzaktan çalışma sözleşmesi düzenlenir. Uzaktan çalışmaya geçen işçi, yazılı bir şekilde yeniden iş yerinde çalışma isteğinde bulunabilir ve işveren bu talebi öncelikle inceler. Pandemi döneminde olduğu gibi, zorlayıcı nedenlerle uzaktan çalışmanın iş yerinin tamamında veya bir bölümünde uygulanması durumunda işçi, geçiş için talep ve onay gerektirmeksizin uzaktan çalışmaya başlayabilir.
ILO Önerileri ve Türkiye’nin Durumu
Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) tarafından oluşturulan 177 sayılı Evde Çalışma Sözleşmesi Türkiye tarafından henüz onaylanmamıştır. Bu sözleşme, evde çalışanların diğer çalışanlarla aynı haklara sahip olmasını hedeflemektedir. Türkiye bu sözleşmeyi onaylamamış olsa da, ILO’nun yayınladığı 184 sayılı tavsiye kararında, evde çalışanların enerji ve su kullanımı, iletişim ile makine ve ekipmanın bakımına dair ortaya çıkan giderlerin işverenden talep edilebileceği ifade edilmektedir.
